Ana Sayfa Nedir Kıdem Tazminatı Nedir, Nasıl Hesaplanır 2022

Kıdem Tazminatı Nedir, Nasıl Hesaplanır 2022

0
Kıdem tazminatı nedir

Kıdem tazminatı, çalışmaya hayatımızda kariyer basamaklarında ilerlemenin eşliğinde, işçi-patron klişesinden sonra iş yaşamamamıza yer eden önemli kelimelerin başında yer alır. İş kanunun 4857. Maddesinde kendisine yer bulan kıdem tazminatı için işçiden yana ve onların menfaatlerini koruyan bir sistem olduğundan söz edebiliriz. İşveren açısından değerlendirilecek olduğumuzda da personel girdi-çıktılarının sık tekrarlanmasının önüne kısmen de olsa geçtiğini söylemek mümkün.

Ayrıca işveren farklı bir kişiye müesseseyi devrettiğinde devralan şahıs karışılacağı mali tablo yüzünden personeli yenilenme çalışmasına giremiyor ve kalifiye elemanlarla her hangi bir tazminat ödemeden devam etme eğilimi gösteriyor.

Tabi bu tazminatı almak için de belirli şartları hak etmiş olmanız gerekli. Hak edişlerinizden sonra da belirli bir kazanç elde edebiliyorsunuz. İstediğin zaman “Patron, hadi benim kıdem tazminatımı ver” deme şansınız yok. Kıdem tazminatını ne kadar alırım, kıdem tazminatı nasıl hesaplanır konusundan önce tam olarak kıdem tazminatının ne olduğuna değinelim.

Kıdem tazminatı nedir

Kıdem tazminatı, belirli bir ücret karşılığında temin edilen işçiye, işveren tarafınca belli koşulların sağlanması şartıyla ödenmesi gereken zorunlu tazminattır.

Aynı iş yerinde çalışma yılınız ne kadar yükselirse kıdeminiz de paralel bir şekilde yükseleceği için kıdem tazminatı da o denli artacaktır. Bunu iş yerinde uzun süredir elde edilen tecrübenin karşılığı ev mesleki yıpranma payı olarak da düşünebilirsiniz. Ayrıca kazançlarınıza yalnızca maaşınız etki etmez.

Aynı zamanda yol parası, yemek parası dışında işverenin sizlere sunmuş olduğu bütün sosyal haklarda kıdem tazminatının içinde yer alır. Hesaplamanın nasıl yapıldığı konusunda biraz daha detaylı bilgi aktıralım.

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır

Kıdem tazminatının hesaplanmasında iki önemli bilgi özellikle gerekli. Bunların ilki işçinin aynı iş yerinde ne kadar süreyle çalıştığı, diğeri de işverenin işçiye ne kadar ücret ödediği.

Bunlar dışında kıdem tazminatı hesaplama yöntemleri arasında ek ücretlerde kendisine yer bulacaktır. Maaş ve yan haklar, bir işçinin emeklerinin karşılığı olan 30 günlük brüt ücretiyle çarpılır. Daha sonra çıkan sonuç, ay sayısı olan 12’ye bölünür.

Ardından da brüt ücretin 30 günlük karşılığıyla çarpılır. Kalan gün sayısını çıkan sonuca ekledikten sonra 30’la çarpınca brüt bir şekilde kıdem tazminatı rakamı ortaya çıkar. Net rakamın elde edilebilmesi için damga vergisi, işsizlik sigortası, gelir vergisi gibi kesintiler tazminatın için eklenmesi gereklidir.

Ayrıca kıdem tazminatında da alabileceğiniz bir üst limit bulunaktır. Sözel bir şekilde biraz karışık gibi gelse de kıdem tazminatı hesaplama yönteminde rakamsal değerlerle aktararak konuyu pekiştirmiş olalım.

Kıdem tazminatı ücreti ne kadar 2022

Kıdem tazminatı ücretinin açıklamasını yaparken asgari ücretli bir çalışan üzerinden hesaplama yapalım. Malumunuz ülkemizin büyük bir çoğunluğu bu rakam üzerinden hayatlarını idame ettirme çabası içindeler.

Her ne kadar asgari ücret tutarı net olsa da, mesela ne kadar çalıştığı gibi farklı değişkenleri de afaki bir şekilde yazacağız. Sizler kendi bilgilerinize göre aşağıdaki şekilde hesaplamalarınızı yapıp kıdem tazminatı ücretinizi çıkartabilirsiniz.

  • Brüt olarak hesaplandığında aylık asgari ücret → 5.004 TL
  • Çalışanın işe girdiği tarih: 10.12.2016
  • İşten ayrıldığı tarih: 12.02.2019
  • Yılda 4000 TL ikramiye alsa, aylık 333 TL’ye gelir. Eğer almıyorsanız boş bırakın, hesaba hiç katmayın.
  • 1 yıl boyunca alacağı yakacak yardımı: 1500 – Ayda 125 TL’ye tekabül eder. Eğer almıyorsanız boş bırakın, hesaba hiç katmayın.
  • Yemek parasını yılda 4500 TL desek, rakam ayda 375 ‘e gelir. Eğer yemek parası almıyorsanız ve işveren kendisi yemek dağıtıyorsa boş bırakın, hesaba hiç katmayın.
  • Alacağı toplam kıdem tazminat rakamı: 5004 + 333 + 125 + 375  = 5847TL

Bu rakamın 2 yıl 4 aylık bir çalışma sonucunda elde edildiğini unutmayın. Ayrıca 2022 yılı için yasa tarafınca kanuni bir şekilde belirlenen 10 bin 596 TL’yi geçse bile bu rakamın üzerinde kıdem tazminatı alamayacağınızı da ayrıca hatırlatalım. Hesaplamayı gayet net bir şekilde aktardığımıza göre, en sık şekilde yönelteceğini düşündüğümüz soruyu yanıtlayalım.

Soru: Askeri ücretle çalışan bir işçinin kıdem tazminatı ne kadar olur?

  • Yanıt: Yukarıdaki hesaba ve şartlara göre asgari ücretli bir çalışanın 1 yıllık çalışma sonrasında hak edeceği kıdem tazminat tutarı 2517.48 TL olacaktır.

Kıdem tazminatı hak kazanmanın şartları

Kıdem tazminatını almaya hak kazanabilmek için bazı kuralları yerine getirmiş olmanız gerekli. Bunları liste halinde şu şekilde genelleyebiliriz.

En az bir yıllık alışma zorunluluğu

Kıdem tazminatını alabilmeniz için, aynı iş yerinde en az 12 ay süreyle çalışıyor olmanız gerekli. Anlayacağınız 1 yılınızı doldurmadan böyle bir parayı talep etme hakkınız yok. Aynı iş yeri konusunda, aynı işverenin farklı losyonlarındaki farklı işlere sevki de değerlendirme altına alınmıyor. Başladığınız yerde min. 1 yıl süreyi tamamen doldurmuş olmanız gereklidir.

4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçi statüsünde yer almak

İşçi, 4857 iş kanunu kuralları kapsamınca iş sözleşmesi imzalanmış ve her hangi bir işverenin belirli bir ücret karşılığınca yanında çalıştırdığı kişiyi “işçi” tanımlaması yapılmıştır. Bu sözleşme yazılı olabildiği gibi gözlü bir şekilde de yürürlükte olabilir. İşçinin kendisini işverenin yanında çalıştığını ispatlayacak delilleri onun bu sıfatı elde etmesi için yeterli görülmüştür. İlgili kanunda bu kural açıkça belirlenmiş ve kural kapsamına dâhil edilmeyecek ve “işçi” kategorisinde kendisine yer bulamayan meslek gruplarını şu şekilde sıralamıştır.

  1. Esnaf ve Sanatkârlar odasına bağlı olarak çalışan ve bu Kanun kapsamının 2 nci maddesini gereğince 3 kişinin çalışmış olduğu iş yerinde çalışan kitle.
  2. Rehabilite kapsamında işveren tarafından görev verilmiş kişiler.
  3. Ev hizmetlerinde(temizlik, boyama, vs gibi) günlük işlerde çalışan insanlar.
  4. Çırak statüsünde yer çalışan kişiler
  5. Sporcular
  6. Tarım ve orman işlerinin yapıldığı ve 50 çalışandan az işçinin bulunduğu merkezler.

Haklı Fesih zorunluluğu

Karşılıklı mutabakat sonucuna varılıp, ister sözlü olarak neticelendirilmiş ya da yazılı bir şekilde kayıt altına alınmış olan karşılıklı iş başlangıç tanımlaması, kesinlikle belirli bir süre belirten iş sözleşmesi olmayıp, süresiz olmalıdır. Aksi durumlarda sözleşmede belirli bir süre belirtilirse iş tanımlaması kapsamında sözleşmeli personel olarak yer alır ve sözleşme süresince çalışarak, sözleşme tamamlandıktan sonra da işten ayrılırken her hangi bir kıdem tazminatı talep edemezler.

Belirli iş sözleşmesi adında yer alan belli işlerde ya da belli bir işin süreç kapsamında yapılması için işçi ve işveren arasında yazılı olarak imzalanan bu süreç, işin tamamlanmasıyla sona erecektir. Bu tarz durumlarda iş tamamlandıktan sonra da her hangi bir kıdem tazminatı talep edilemez. Fakat imzalanan bu sözleşme kapsamında işveren yükümlülüklerini yerine getirmez ya da işçi haklı sebeplere binaen sözleşmeyi sonlandırmak durumunda kalırsa bu durumda işçinin kıdem tazminatı talep hakkı bulunmaktadır.

Personel açısından özel nedenler

Kıdem tazminatı alabilmek işçi tarafından da hakları korunmak adına bazı kriterler kapsamında mümkün kılındı. Kıdem tazminatı almak için yalnızca işverenin sözleşmeyi sonlandırarak, işçiyi işten çıkarmasına gerek yok. İşçi de kendi özel gerekçeleri kapsamında sözleşmesini sonlandırarak, kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Bu özel durumlar kanunda açık bir şekilde dile getirilmiştir. Kadın işçiler resmi nikâh kıydıktan sonra, aile cüzdanını belgelemek şartıyla; erkek işçilerin de askerlik nedeniyle işten ayrılacak olmaları nedeniyle kıdem tazminatı almaya hak kazanacaklarıdır. Evlilik ve nikâh gibi özel durumlar dışında, emeklilik gününü dolduran ve emekli olmaya karar veren işçi SSK’ye başvurarak bu talebini iletir ve en son çalıştığı yerden kıdem tazminatını alarak sözleşmesini sonlandırır.

Kıdem tazminatı ne zaman ödenir

Kıdem tazminatına almaya hak ettikten sonra dönem dönem bunların temini konusunda da ciddi sorunla ortaya çıkabiliyor. İşveren bu rakamı ödememek için süreci zorlu bir hale getirebiliyor. Kıdem tazminatının işçiye nakil süresi, kanuni açıdan net bir şekilde tanımlanmamış.

Yani, “işçi ve işveren arasındaki sözlem sonlandıktan X gün sonra kıdem tazminatı, işçinin hesabına aktarılacaktır”  şeklinde bir ibare bulunmuyor. İşleyiş açısından baz alınacak olursa, hak edilmiş olan tazminatının işine son verilme ya da iş sözleşmesinin sonlandırılması ile beraber paralel bir şekilde ödenmesi gerekmektedir.

Fakat hak sahibi olan işçi kendi inisiyatifi kapsamında işverene belirli bir süre ödeme esnekliği gösterebilir. Bu istisnai durum genelde iflasa yakın şirketlerin, işçi çıkarmaları kapsamında çalıştırdığı personelden talebi olabildiği gibi, işçilerinde yıllarca çalıştığı şirkete karşı göstermiş olduğu bir esneklik olabiliyor.

Karşılıklı mutabakat süresi bulunmadığı durumlarda ve işveren firmanın kasti bir şekilde işverene sözleşme sonlandırmasına rağmen kıdem tazminatı ödemiyorsa, bu durumda da işçinin tazminatı almaya yönelik işverene firmaya ihtarname ekmesi gerekmektedir. Tazminatın geç ödenmesi ya da sürekli ötelenerek hiç ödenmemesi durumunda işten ayrılan personel, işverene firmadan bu tutarı tahsis etmek için mahkeme yolu açılmıştır. Dava edebilmek de önceden ücreti tahsis edemediğine dair ihbarname çekmek oldukça önemli bir konu

İhtarname çekiminde kıdem tazminatın ödeneceği tutar ve ödeme için verilecek en son süre üzerinde açık bir şekilde belirtilmesi gerekli. İhbarname sonucunda işveren süre kapsamında parayı işçinin hesabına yatırırsa her hangi bir sorun yaşanmadan süreç sonlanıyor.

Fakat ihbarnamede ifade edilen süre içerisinde yine ödeme yapılmamış ise iş mahkemesine giderek dava açılabilir ve tüm masraflarla birlikte işçiden tahsis edilebilir.

Sonuç olarak özetlemek gerekirse kıdem tazminatının elde edilmesi; işçi tarafından askerlik, evlilik ve emeklilik gibi özel durumlar dışında, haksız bir şekilde işveren tarafından iş akdinin sonlandırması şartıyla ve en az 1  yıl süre çalışması koşuluyla mümkün kılınmaktadır.

Önceki İçerikDoğum Belgesi Nedir | Nereden Alınır
Sonraki İçerikSGK Anlaşmalı Fizik Tedavi Merkezleri
Sanal katip olarak web sitemizde özgün içerikler oluşturarak kullanıcılar ile buluşturmayı amaçlıyoruz. Sitemizdeki içerikler tamamen özgündür. Sitemizde yer alan içeriklerimiz ile alakalı fikirleriniz, öneri, talep ya da şikayet konusunda görüş bildirebilirsiniz.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz